علم ریاضی (ریاضی را چگونه می‌توان در چند جمله معرفی کرد؟)

علم ریاضی (ریاضی را چگونه می‌توان در چند جمله معرفی کرد؟)

علم ریاضی در لغت

معنای لغوی ریاضی عبارت است از:

  • تحمل رنج و سختی برای تهذیب نفس و تربیت خود یا دیگری،
  • تمرین و ممارست،
  • کوشش و سعی،
  • گوشه‌نشینی.

اما علم ریاضی در اصطلاح به فن محاسبه اعداد گفته می‌شود.

قدیمیان علم ریاضی را یکی از شاخه‌های حکمت نظری به حساب می‌آوردند.

اصول علم ریاضی، شامل هندسه، علم عدد، علم نجوم و علم تألیف بود.

در تعریف امروزی، علم ریاضی دانشی است که در آن معقولات ثانی ریاضی بحث می‌شود.

هدف از معقولات ثانی ریاضی، مفاهیم درجه دومی است که در حوزه‌ی کمیت و مقدار و بر اساس آن شکل می‌گیرند؛ مانند عدد، مجموعه، بعد، پیوستگی، شکل.

به بیان دیگر، ریاضیات از معقولات ثانی ریاضی و مشتقات، قیود، ملحقات و منتزعات آنها بحث می‌کند.

در این تعریف ریاضی علمی است که غرض آن درک مقادیر است.

علم ریاضی بر حساب و جبر و مقابله و مساحت (هندسه) اطلاق می‌شود.

تاریخچه علم ریاضی

«جهان کتابی است که در برابر چشمان ما گشوده شده است ولی تنها زمانی میتوان آن را درک کرد که با زبان و نشانه‌های آن آشنا باشیم این زبان، ریاضیات و این نشانه ها مثلثها، دایره ها، و سایر شکلهای هندسی‌اند» (از سخنان گالیله)

علم ریاضی در مصر

موفقیتهایی که در زمینه ریاضی به دست آمده است بیش از همه به مصر و به خصوص به بابل قدیم تعلق دارد.

از همان آغاز تاریخ مدون مصر، علم ریاضی در آن سرزمین پیشرفته بوده است. دلیل آن کشیدن نقشه اهرام بود و چون ساختن آنها محتاج اندازه‌گیری دقیقی بود که جز با داشتن اطلاعات وسیع در ریاضی میسر نمی‌شد.

وابستگی زندگی عمومی مردم مصر به بالا آمدن و فرو نشستن آب نیل، مستلزم آن بوده است که بتوانند اندازه بالا آمدن و پایین رفتن آب را اندازه بگیرند.

زمین پیمایان و نویسندگان، پیوسته ناچار بودند که زمینهایی را که آب فرا میگرفت و حدود آن را محو میکرد، اندازه‌گیری و پیمایش کنند و حدود جدید آنها را معین سازند. شکی نیست که همین اندازه‌گیری مبنای پیدایش علم هندسه بوده است.

علم ریاضی در بابل

بابلی‌ها مردمی تجارت پیشه بودند و بازرگانی ضرورت ریاضی را پدید آورد.

علم ریاضی، اسباب پیدایش علم نجوم را فراهم کرد.

علم ریاضی در یونان

با حضور دانشمندان یونانی اطلاعات ریاضی جنبه علمی به خود گرفت.

یونانیان احکام ریاضی را، به جای تجربه، بر استدلال منطقی استوار کردند.

یونانیان در هندسه تبحر داشتند، اما در ایجاد علوم حساب، جبر و مثلثات نیز گامهایی برداشتند.

مهمترین مرکز ریاضی در یونان اسکندریه بود که در آنجا اقلیدس، آپولونیوس، و بعدها هرون، بطلمیوس، کلودیوس و دیوفانتوس فعالیت کردند. ارشمیدس هم رابطه جدی با دانشمندان اسکندریه داشت او به همه شعب ریاضی پرداخت و چند رشته ریاضی را پایهگذاری کرد. او علم استاتیک را ابداع و اعداد یونانی را تکمیل کرد.

در این دوران، رشد علم ریاضی در هند ادامه داشت.

اما ریاضیدان‌های هندی با آنکه در محاسبه ممارست داشتند رغبتی به مفهوم روش استدلالی دقیق یونانی نشان نمیدادند.

نقش مسلمانان در علم ریاضی

مسلمانان در قرن‌های هفتم و هشتم میلادی میراث یونانیان و هندیان و مصریان و بابلیان را حفظ و کتابهای آنان را ترجمه کردند. بدین ترتیب، اطلاعاتی که مسلمانان در زمینه ریاضیات از هندیان گرفتند، عمدتاً از طریق مجموعه هایی به نام سیدهانته یا سِدهانته بود.

معرفی دقیق علم ریاضی

همانطور که می‌دانیم معرفی علم ریاضی که مادر همه علوم است، کار بسیار دشواری است.

زیرا علم ریاضی از یک طرف ذهنی و از طرفی دیگر عملی می‌باشد.

در نتیجه یک تعریف باید کلی باشد تا بتواند تمام ابعاد دانش ریاضی را در بر بگیرد.

 

برای مثال «آندروگلیسون» ریاضیدان آمریکایی در معرفی این علم می گوید: «ریاضیات علم نظم است و موضوع آن یافتن، توصیف و درک نظمی است که در وضعیتهای ظاهرا پیچیده نهفته است و ابزارهای اصولی این علم ، مفاهیمی هستند که ما را قادر میسازند تا این نظم را توصیف کنیم.»

دکتر دیبایی استاد ریاضی دانشگاه تربیت معلم تهران نیز در معرفی این علم میگوید:

علم ریاضی، قانونمند کردن تجربیات طبییعی است که در گیاهان و بقیه مخلوقات مشاهده میکنیم.

علم ریاضی این تجربیات را دسته بندی و قانونمند کرده و همچنین توسعه میدهد.

ریاضیات علم نظم است و موضوع آن یافتن، توصیف و درک نظمی است که در وضعیت‌های ظاهرا پیچیده‌ نهفته است و ابزارهای اصولی این علم، مفاهیمی هستند که ما را قادر می‌سازند تا این نظم را توصیف کنیم.

ریاضیات بر خلاف تصور بعضی از افراد یکسری فرمول و قواعد نیست که همیشه و در همه‌جا بتوان از آن استفاده کرد.

بلکه ریاضیات درست فهمیدن صورت مساله و درست فکر کردن برای رسیدن به جواب است.

علم ریاضی

 

 

 

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های مورد نیاز با * علامت گذاری شده اند.

همین الان یادگیری را شروع کنید

با ثبت نام در وب سایت ما و مشارکت در دوره ها، آینده خود را با یادگیری مهارت های جدید تضمین کنید
برو به بالا